Astrobazy

Projekt ASTRO-BAZA to autorski pomysł Samorządu Województwa Kujawsko – Pomorskiego. Projekt budowy sieci obserwatoriów astronomicznych jest wyjątkową  inicjatywą nie tylko na skalę Polski, ale także Europy. Jesteśmy pierwszym i jedynym regionem w kraju, w którym na tak małej powierzchni, jaką jest obszar województwa, działa sieć czternastu w pełni wyposażonych obserwatoriów astronomicznych. Astrobazy umożliwiają obserwowanie nie tylko bliskich obiektów Układu Słonecznego, ale także odległych układów gwiazd oraz znajdujących się miliony lat świetlnych od Ziemi „Wysp Wszechświata” – galaktyk. Obserwowanie nocnego nieba za pomocą zaawansowanego technicznie teleskopu pozwala rozbudzać astronomiczne zainteresowania. Kontakt z astronomią to nie tylko podziwianie różnorodności i piękna obiektów, ale przede wszystkim wspaniała przygoda intelektualna. Obserwując obiekty bliskiego i odległego kosmosu zaczynamy zadawać sobie pytania, na które szukamy odpowiedzi odnosząc się do wiedzy z zakresu nauk matematyczno-przyrodniczych. Stąd już tylko mały krok do zainteresowania młodzieży trudnymi i mało popularnymi naukami ścisłymi.

Województwo Kujawsko-Pomorskie jest idealnym miejscem na realizację projektu ASTRO-BAZA. W naszym województwie nie tylko jest pielęgnowana bogata tradycja astronomiczna związana z postacią wybitnego astronoma Mikołaja Kopernika, ale również współcześnie wykonuje się badania astronomiczne na światowym poziomie. W znajdującym się w Piwnicach (kilkanaście kilometrów od Torunia) obserwatorium astronomicznym pracują największe teleskopy w Polsce – 90 cm teleskop Schmidta-Cassegraina oraz 32 m radioteleskop. Toruńskie planetarium jest jednym z największych i najnowocześniejszych planetariów w kraju. Wysoki poziom merytoryczny prezentowanych seansów oraz walory wizualno – akustyczne sprawiają, że od wielu lat toruńskie planetarium jest wielką atrakcją turystyczną regionu. Wszystko to sprawia, że nasz region po wybudowaniu sieci 14 obserwatoriów astronomicznych może być śmiało nazywany „centrum polskiej astronomii”.

Budynek obserwatorium ma kształt typowego obserwatorium astronomicznego – zbudowanego na planie koła o średnicy około 9 metrów. W obserwatorium o wysokości około ośmiu metrów znajdują się trzy funkcjonalne kondygnacje: sterownia ze stanowiskami komputerowymi (dodatkowo toaleta, magazyny na sprzęt), platforma teleskopu z kopułą o średnicy 3,5–4 m oraz taras obserwacyjny. Kopuła obserwatorium jest w pełni zautomatyzowana, co oznacza możliwość podążania za teleskopem oraz jej zdalne zamykanie i otwieranie. Pod kopułą znajduje się w pełni skomputeryzowany teleskop systemu Schmidta – Cassegraina o średnicy zwierciadła 25–30 cm. Pod kopułą może przebywać jednocześnie 10–12 osób. Dodatkowo na tarasie obserwacyjnym mogą być wykonywane obserwacje astronomiczne przy użyciu mniejszych teleskopów lub lornetek.

Materiał przygotowany i opublikowany w Newsweek Polska 41/2009.
Autor infografiki Mariusz Olszewski

 

Każda ASTRO-BAZA jest wyposażona w dodatkowy sprzęt min.:

  • niewielki refraktor ED oraz specjalistyczny teleskop słoneczny,
  • lornetki,
  • dodatkowe okulary  i filtry,
  • cyfrowe kamery CCD oraz lustrzankę cyfrową,
  • sprzęt komputerowy,
  • cyfrową stację meteorologiczną,
  • pomoce dydaktyczne.

Obserwatoria astronomiczne projektu ASTRO-BAZA  powstały w następujących miejscowościach województwa Kujawsko – Pomorskiego:

  • Brodnica, I Liceum Ogólnokształcące, ul. Lidzbarska 14,
  • Dobrzyń n. Wisłą, Szkoła Podstawowa i Publiczne Gimnazjum, ul. Szkolna 5,
  • Gniewkowo, Gimnazjum Nr 1, ul. Dworcowa 11,
  • Golub-Dobrzyń, Zespół Szkół Nr 1, ul. PTTK 28,
  • Gostycyn, Zespół Szkół w Gostycynie, ul. Sępoleńska 12a,
  • Jabłonowo Pomorskie, Zespół Szkół, ul. Nowy Rynek 5,
  • Kruszwica, Gimnazjum Nr 1, ul. Kujawska 22,
  • Radziejów, Zespół Szkół i Placówek, ul. Szkolna 12,
  • Rypin, Zespół Szkół Miejskich, ul. Sportowa 24,
  • Świecie, Zespół Szkół Ogólnokształcących, ul. Gimnazjalna 3,
  • Unisław, Zespół Szkół, ul. Lipowa 31,
  • Zławieś Wielka, Zespół Szkół, ul. Szkolna 6,
  • Żnin, I Liceum Ogólnokształcące, ul. Sienkiewicza 1,
  • Inowrocław, I Liceum Ogólnokształcące, ul 3 Maja 11/13.

Rozmieszczenie astrobaz w województwie kujawsko-pomorskim

Kontakt

URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO
Departament Kultury i Edukacji

JAROSŁAW PRZYBYŁ
Wydział Projektów Edukacyjnych i Stypendiów

ul. Św. Jana 1/3
87-100 Toruń

tel. tel. 784-952-061
e-mail: j.przybyl@kujawsko-pomorskie.pl

KUJAWSKO-POMORSKIE CENTRUM EDUKACJI NAUCZYCIELI W TORUNIU
Pracownia Astronomii

WIESŁAW SKÓRZYŃSKI
Koordynator merytoryczny projektu Astrobaza

ul. H. Sienkiewicza 36
87-100 Toruń

tel. 881-93-13-60
e-mail: Wieslaw.Skorzynski@kpcen-torun.edu.pl